नेपाल सरकारले भारतीय आँपको आयातमा लगाएको प्रतिबन्धले नेपाली किसान र उपभोक्ता दुवै पक्षमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने संकेत देखिएको छ। केही समयअघि आयातित केरामा प्रतिबन्ध लगाएसँगै गाउँघरका लोकल केराले बजार पाएजस्तै, हाल भारतबाट आयात हुने आँपमा लगाइएको रोकले पनि स्वदेशी उत्पादनलाई प्रवद्र्धन गर्ने अवसर सिर्जना गरेको छ। विशेषगरी असार महिनाको सुरुवातसँगै नेपाली आँप बजारमा आउने मुख्य समयमा गरिएको यो निर्णयले किसानलाई उत्साहित बनाएको छ।
यसअघि भारतीय आँपको निर्वाध आयातका कारण किसानले उचित मूल्य पाउन नसकी खेतीबाटै पलायन हुनुपर्ने बाध्यता थियो भने उपभोक्ताले विषादीयुक्त फल खानुपर्ने अवस्था थियो। सरकारको यो कदमले दीर्घकालीन रूपमा कृषि क्षेत्रमा आत्मनिर्भर बन्न सकिन्छ भन्ने ऐतिहासिक पाठ सिकाएको छ।
कृषि तथा पशुपक्षी विकास मन्त्रालयका अनुसार, भारतीय आँपमा स्वास्थ्यलाई हानिकारक कडा रसायन प्रयोग गरिएको पाइएपछि वैशाख महिनादेखि नै पूर्ण प्रतिबन्ध लगाइएको हो। क्वारेन्टाइन कार्यालय भिठामोडका निमित्त प्रमुख किशोर कुमार यादवका अनुसार नेपाली किसानलाई आत्मनिर्भर बनाउने नीतिअनुरूप यो निर्णय लिइएको हो। चालु आर्थिक वर्षको चैत महिनासम्म मात्रै १५.८ मेट्रिक टन (करिब १० लाख मूल्यबराबरको) भारतीय आँप भिठामोड नाका हुँदै नेपाल भित्रिएको तथ्यांक छ। यस वर्ष मधेस प्रदेशका आठ जिल्लामा ३० हजार ८ सय हेक्टर क्षेत्रफलमा आँप खेती गरिएको छ, जसबाट ४० अर्ब ४० करोड रुपैयाँ बराबरको चार लाख मेट्रिक टनभन्दा बढी उत्पादन हुने अनुमान गरिएको छ। यद्यपि, चैत(वैशाखमा आएको हावाहुरी, असिना र मधुवा रोगका कारण उत्पादनमा केही प्रभाव परेको छ।
बढी नाफा कमाउने लोभमा व्यापारीहरूले काँचो आँपमा विषादी प्रयोग गरी नेपाल पठाउने गरेको र यसले उपभोक्ताको स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पर्ने चिकित्सकहरूको चेतावनी छ। सरकारी निर्णयले किसानलाई राहत दिए पनि नेपाल–भारतबीचको खुला सीमानाका कारण तस्करहरूले अझै पनि अवैध रूपमा भारतीय आँप भित्र्याउने जोखिम कायमै छ। तसर्थ, सरकारी नीति कार्यान्वयनका लागि सीमानामा कडाइ गर्दै स्वदेशी उत्पादनको बजारीकरणमा थप जोड दिनु आवश्यक देखिन्छ।
