काठमाडौँ – अमेरिका र इरानबीच तय भएको ‘शान्ति सम्झौता’ को १४ बुँदे समझदारी पत्रको मस्यौदा विवरण बाहिरिएको छ । इरानको अर्ध-सरकारी सञ्चारमाध्यम ‘मेहर न्युज एजेन्सी’ ले दुई देशबीच हुन लागेको सम्झौताका मुख्य बुँदा सार्वजनिक गरेको हो । यद्यपि, यी बुँदाहरूका बारेमा दुवै देशले आधिकारिक रूपमा पुष्टि गरिसकेका छैनन् ।
सार्वजनिक मस्यौदा अनुसार अमेरिका र इरानबीच लेबनानसहित सबै मोर्चामा स्थायी युद्धविराम लागू हुनेछ । सम्झौतामा अमेरिकाले इरानको आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप नगर्ने र इरानमा रहेका आफ्ना सेना फिर्ता लैजाने प्रतिबद्धता जनाएको उल्लेख छ ।
मस्यौदाका मुख्य बुँदा:
स्थायी युद्धविराम: लेबनानसहित सबै सैन्य मोर्चाहरूमा स्थायी रूपमा युद्ध अन्त्य गरिने ।
नौसैनिक नाकाबन्दीको अन्त्य: अमेरिकाले ३० दिनभित्र इरानमाथिको नौसैनिक नाकाबन्दी हटाउने ।
हर्मुजलाई इरानी व्यवस्थापन अन्तर्गत पुनः सञ्चालनमा ल्याइने ।
पुनर्निर्माण प्याकेज: अमेरिका र उसका सहयोगी राष्ट्रले युद्धग्रस्त इरानको पुनर्निर्माणका लागि कम्तीमा ३०० अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको योजना उपलब्ध गराउनुपर्ने ।
प्रतिबन्ध फुकुवा: इरानी तेल र ऊर्जा उत्पादनमा लगाइएका सबै प्रतिबन्ध हटाइने तथा अमेरिकाले यस क्षेत्रमा आफ्नो सैन्य शक्ति नबढाउने र नयाँ प्रतिबन्धहरू नलगाउने ।
आणविक हतियारमा रोक: इरानले आफू आणविक हतियार निर्माण नगर्ने पुरानै प्रतिबद्धतामा अडिग रहने स्पष्ट पारेको छ ।
इरानको सर्त र राष्ट्रसङ्घको भूमिका
बिबिसीले मेहर न्युज एजेन्सीलाई उद्धृत गर्दै लेखेको खबर अनुसार इरानले अन्तिम चरणको वार्ताका लागि केही पूर्वसर्त अघि सारेको छ । जसमा अमेरिकाद्वारा जफत गरिएको इरानको कुल रकमको आधा हिस्सा फुकुवा हुनुपर्ने, तेलमाथिको प्रतिबन्ध स्थगित हुनुपर्ने र नौसैनिक नाकाबन्दी पूर्ण रूपमा हट्नुपर्ने माग गरिएको छ । यी सर्त पूरा नभएसम्म अन्तिम वार्ता सुरु नहुने इरानको अडान छ ।
दुवै देशबीच हुने यो अन्तिम शान्ति सम्झौतालाई संयुक्त राष्ट्रसङ्घको सुरक्षा परिषद्को प्रस्तावमार्फत अनुमोदन गरिने मस्यौदामा उल्लेख छ ।
