गण्डकी – गण्डकी प्रदेशका १० जिल्लामा गत पुस–माघदेखि हालसम्म दुई हजार ३११ जनामा डेङ्गु सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ । मनाङमा भने यस वर्ष अहिलेसम्म डेङ्गु सङ्क्रमण देखिएको छैन ।
प्रादेशिक रोग नियन्त्रण केन्द्रका निर्देशक मनमोहन मिश्रका अनुसार गत जुलाईपछि प्रदेशमा डेङ्गु सङ्क्रमणको दर बढेको हो । गत जेठ र असारमा ४१५ जनामा सङ्क्रमण पुष्टि भएकामा साउनमा यो सङ्ख्या बढेर एक हजार २४७ पुगेको थियो । भदौ लागेयता थप ३८२ जनामा सङ्क्रमण देखिएको छ ।
सेप्टेम्बर ७ देखि १३ सम्मको एक सातामै प्रदेशमा २२८ जनामा डेङ्गु सङ्क्रमण पुष्टि भएको निर्देशक मिश्रले जानकारी दिनुभयो । उक्त अवधिमा सबैभन्दा धेरै बागलुङमा १७० जनामा सङ्क्रमण देखिएको छ । त्यस्तै, कास्कीमा २०, पर्वतमा १६, म्याग्दीमा सात, गोरखामा छ, स्याङ्जामा चार, तनहुँमा तीन र लमजुङमा दुई जनामा सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ ।
मिश्रका अनुसार अब विस्तारै डेङ्गु सङ्क्रमण घट्दै जाने सम्भावना भए पनि जोखिम भने कायमै छ । उहाँले डेङ्गु सार्ने लामखुट्टेको बासस्थान पहिचान गरी नष्ट गर्ने अभियानलाई तीव्रता दिनुपर्ने बताउनुभयो ।
प्रदेशभर बागलुङ नगरपालिका डेङ्गुबाट बढी प्रभावित देखिएको छ । पछिल्लो एक सातामा सङ्क्रमित भएका २२८ जनामध्ये ५७ जना बागलुङ नगरपालिकाका छन् । बागलुङपछि पोखरा महानगरपालिकालगायतका स्थानीय तहमा सङ्क्रमण बढी देखिएको केन्द्रले जनाएको छ ।
प्रदेश जनस्वास्थ्य कार्यालय बागलुङका प्रमुख प्रवीण शर्माले डेङ्गु नियन्त्रणका लागि ‘खोज र नष्ट गर’ अभियान सञ्चालन गरिएको बताउनुभयो । समयमै नियन्त्रण तथा रोकथाम गर्न नसके डेङ्गुले प्रकोपको रूप लिन सक्ने भएकाले लामखुट्टेको बासस्थान नष्ट गर्ने अभियानलाई प्रभावकारी बनाउनुपर्ने उहाँको भनाइ छ ।
कास्कीलगायत प्रदेशका अन्य जिल्लामा पनि डेङ्गु फैलाउने लामखुट्टेको बासस्थान नष्ट गर्न अभियान सञ्चालन भइरहेको छ । प्रमुख शर्माले डेङ्गु नियन्त्रण तथा रोकथाममा प्रत्येक व्यक्ति र परिवार जिम्मेवार हुनुपर्ने बताउनुभयो ।
डेङ्गु सार्ने ‘एडिस एजिप्टाई’ जातको पोथी लामखुट्टे सफा पानी जमेको स्थानमा बस्ने भएकाले घर, कार्यालय तथा सार्वजनिकस्थलमा पानी जम्न दिन नहुने चिकित्सकको सुझाव छ । खाल्डाखुल्डी, पुराना टायर, भाँडाकुँडा, ड्रमलगायतमा जम्मा हुने सफा पानीमा लामखुट्टेले बासस्थान बनाउने भएकाले त्यस्ता स्थानको पानी हटाउनुपर्ने बताइएको छ ।
डेङ्गुबाट बच्न लामखुट्टेको टोकाइबाट जोगिनुका साथै यसको बासस्थान नष्ट गर्नु प्रभावकारी उपाय भएको चिकित्सकहरू बताउँछन् । सङ्क्रमणपछि लगातार बान्ता हुने, नाकबाट रगत आउने, कालो दिसा हुने तथा अत्यधिक थकानजस्ता लक्षण देखिए अस्पतालमा विशेष निगरानीमा उपचार गराउनुपर्ने सुझाव दिइएको छ ।
केन्द्रका निर्देशक मिश्रका अनुसार गण्डकी प्रदेशमा असारदेखि कात्तिकसम्म डेङ्गु सङ्क्रमण बढी फैलिने गरेको छ । डेङ्गु सार्ने ‘एडिस एजिप्टाई’ लामखुट्टेले सफा पानीमा फुल पार्ने र प्रायः दिनको समयमा टोक्ने गर्दछ ।
